DUS taktikleri

V1=Alın (oftalmik: alın/burun üstü/göz kapağı); V2=Leke (maksiller: üst çene/yanak/üst dudak/burun alt); V3=Nişan (mandibular: alt çene/dil 2/3 ön/çiğneme kasları motor). Ezber: 'ALN' = Alın-Leke-Nişan. Soru 'üst çene dişlerini uyuşturan dal hangisi?' → V2 (n. alveolaris superior).

Parotis → Stensen kanalı (üst 2. azı karşısında açılır); Submandibular → Wharton kanalı (ağız tabanı ön, frenulum yanı); Sublingual → Rivinus kanalları (çok küçük, Bartholin kanalı ana birleşim). Ezber: 'PSS = Parotis-Stensen / Submandibular-Wharton / Sublingual-Rivinus'. En büyük: Parotis. En çok taş oluşan: Submandibular (Wharton kanalı — dik açı + viskoz salgı).

Sınıf I = oklüzal çukur-fissür (arka dişler) + ön dişlerin lingual çukurları; Sınıf II = arka dişlerin proksimal yüzeyi (proksimal+oklüzal); Sınıf III = ön dişlerin proksimal, insizal kenar YÜKLÜ değil; Sınıf IV = ön dişlerin proksimal + insizal köşe kırığı; Sınıf V = tüm dişlerin servikal (gingival 1/3) yüzeyleri. Ezber: '1=Oklüzal, 2=Arka proksimal, 3=Ön proksimal, 4=Ön proksimal+köşe, 5=Servikal'.

Reversibl pulpitis: ağrı UYARAN varken var, KALKAR kalkar (soğuk 5-10 sn geçer); tedavi = kavite temizliği/dolgu. İrreversibl pulpitis: ağrı SPONTAN başlar veya uyaran kalktıktan sonra DEVAM eder (30 sn+); gece ağrısı, zonklama → tedavi = kanal tedavisi/çekim. Ezber: 'UYAN = Uyaranla Yatışıyorsa Reversibl'. Süre 30 sn eşik.

Üst kesiciler: 1 kanal. Üst kanin: 1. Üst premolar 1: ÇOĞUNLUKLA 2 (bukkal+palatal). Üst premolar 2: genellikle 1. Üst 1. molar: 3 kök → genellikle 4 kanal (MB=2, DB=1, P=1 — MB2 kritik!). Alt kesiciler: 1 (bazen 2). Alt premolar: 1 (çoğunlukla). Alt 1. molar: 2 kök → genellikle 3-4 kanal (M=2, D=1-2). Anahtar ezber: 'ÜST 1. MOLAR = 4 kanal (MB2 unutma)'.

Gingivitis = enflamasyon SADECE gingivada; kemik kaybı YOK, ataşman kaybı YOK; geri dönüşümlü. Periodontitis = ataşman kaybı VAR (CEP ≥ normal sulkus = > 3 mm klinik ataşman kaybı) + kemik kaybı + geri dönüşümsüz. Anahtar soru: 'Ataşman kaybı var mı?' → Var = Periodontitis, Yok = Gingivitis. CEP ölçümü 6 noktadan yapılır.

Referans: Üst 1. molar'ın mezyo-bukkal tüberkülü → Alt 1. molar'ın bukkal oluğuna kapanışı. Sınıf I = Nötral oklüzyon (MB tüberkül, alt bukkal oluk üzerine düşer) → dişsel bozukluk olabilir ama iskelet normal. Sınıf II = Alt molar GERİDE (distooklüzyon) → alt çene küçük/geri görünür. Sınıf III = Alt molar ÖNDE (meziooklüzyon) → alt çene öne çıkık. Ezber: '1=Nötral, 2=Alt geri(Disto), 3=Alt öne(Mezio)'.

Süt dişi sürme: Toplam 20 süt dişi. Sıra ALT önden başlar: 1. Alt merkezi kesici (6-8 ay) → 2. Üst merkezi kesici (~8 ay) → 3. Üst lateral kesici (~10 ay) → 4. Alt lateral kesici (~12 ay) → 5. Üst+alt 1. süt molar (~16 ay) → 6. Üst+alt kanin (~20 ay) → 7. Üst+alt 2. süt molar (~28 ay). Ezber: 'ALT kesici önce çıkar, 6-8-10-12-16-20-28'. Süt dişleri ~2.5 yaşa kadar tamamlanır.

Üst çene: İNFİLTRASYON yeterli (kortikal kemik ince → ilaç diffüze olur). İstisna: üst 1. molar palatinal kök için palatinal enjeksiyon ek. Alt çene: ön dişler infiltrasyon, ARKA dişler (premolar+molar) için İNFERİOR ALVEOLAR blok (mandibular blok) gerekir (kortikal kemik kalın). Dil=n. lingualis bloğu; bukkal gingiva=n. buccalis infiltrasyon.

Periapikal (PA): Tek diş/bölge detay → endikasyon: kanal boyu ölçümü, apikal lezyon tespiti, periapikal durum, proksimal çürük detay. Panoramik (OPG): Geniş tarama → endikasyon: gömük diş, kırık, kist/tümör, TME genel değerlendirme, tüm dişlenme genel kontrolü. Ezber: 'PA=Pin noktası; OPG=Genel Tablo'. PA'da çözünürlük yüksek, FOV küçük. OPG'de çözünürlük düşük, FOV geniş.

Amalgam: yüksek oklüzal yük taşıyan arka dişler (Sınıf I-II), uzun ömür, izolasyon güç alanlar. Kompozit: ön dişler (estetik zorunlu — Sınıf III/IV), arka dişler hafif-orta yük (izolasyon mümkünse), adeziv gerekli. Seçim anahtarı: 'ESTET ihtiyacı var mı?' → Evet=Kompozit; 'Yüksek yük + zor izolasyon' → Amalgam. Günümüzde amalgam kullanımı azalıyor (Minamata Sözleşmesi); DUS'ta hâlâ sorulmakta.

TME iki ayrı sinovyal boşluk: Üst kompartman (disk-temporal) → kayma (translasyon); Alt kompartman (disk-kondil) → menteşe (rotasyon). Disk: bikonkav fibrokartilaj, avasküler-aneural orta zon. Kondil hareketi: ağız açma ilk 25-30 mm = rotasyon (alt kompartman), sonrası = translasyon (üst kompartman). Lateral pterigoid üst başı diski öne çeker.

Plak indeksi (PI-Löe-Silness): 0-3 arası, dişlerin 4 yüzeyinde plak kalınlığı. Gingival indeks (GI-Löe-Silness): 0-3, kanama ve enflamasyon. PSR/CPITN: tarama aracı; 0=sağlıklı, 1=kanama, 2=diştaşı, 3=≥3.5mm cep, 4=≥5.5mm cep. BOP (Bleeding On Probing): aktif enflamasyon göstergesi. Ezber: 'Plak=PI, Kanama=GI/BOP, Cep=PSR'. CPITN/PSR tüm ülkelerde standart tarama.

Sabit protez (kron/köprü): sınırlı diş eksikliği, yeterli destek dişler sağlıklı, köprü = max 3-4 üye (uzun köprü problematik). Hareketli protez: çok diş eksikliği veya serbest uç eksiklik (posterior uzatma köprü yapılamaz), kemik desteği yetersiz, destek dişler yetersiz. Anahtar: 'Serbest uç eksiklik → Hareketli'. Kennedy Sınıf I/II = bilateral/unilateral serbest uç → HAREKETLİ zorunlu.

Toplam 32 daimi diş (28 + 3. molar 4 adet). Sürme sırası (alt=üst): 1. Molar (6 yaş) → Merkezi kesici (6-7) → Lateral kesici (7-8) → Kanin (9-10) → 1. Premolar (10-11) → 2. Premolar (11-12) → 2. Molar (12-13) → 3. Molar (17-25). Ezber: '6-6-7-8-9-10-11-12-17' = molar önce çıkar! 1. Daimi molar 6 yaşında → 'altı yaş dişi'.

İndirekt pulpa örtmesi (İPÖ): Derin kavite, pulpaya ulaşılmamış, ince dentin kalmış → kalsiyum hidroksit veya MTA bırakılır, pulpa açılmaz. Direkt pulpa örtmesi (DPÖ): Pulpa açıldı (nokta irrigasyonu veya kaza) ama kanal tedavisi erken → MTA/kalsiyum hidroksit ile örtme. Endikasyon ayrımı: 'Pulpa görünüyor mu?' → Evet=DPÖ (eğer vital, kanama kontrol altında); Hayır ama yakın=İPÖ.

Avülsiyon (dişin tamamen soketten çıkması): SÜT diş → YERİNE KOYMA (replantasyon yapma — daimi diş follikülünü zedeler). DAİMİ diş → Hemen yerine koy veya süt/salin/tükürükte sakla, 30-60 dk içinde replantasyon. Süre kritik: kuru kalma < 60 dk → canlılık şansı artar. Ezber: 'Süt=Replante etme; Daimi=Hızla replante et'.

Total-etch (4. ve 5. nesil): önce ayrı asit (genellikle %37 fosforik) → yıka → primer → bağlayıcı. En güçlü mine bağlantısı, nem hassas. Self-etch (6. ve 7. nesil): asit+primer birlikte → daha az neme duyarlı, mine daha az pürüzlendirir. Universal (8. nesil): total-etch veya self-etch modda kullanılabilir. Ezber: 'Total=Kuvvetli mine ama nem hassas; Self=Kolay ama zayıf mine; Universal=Her ikisi'.

Sentrik Oklüzyon (SO): dişler en fazla tüberkül temasındaki kapanış pozisyonu (diş-diş referans). Sentrik İlişki (Sİ): kondillerin fossada en üst-geri-merkez pozisyonunda olduğu iskelet referansı (diş yokken de var). İdeal: SO=Sİ (aynı noktada). Farklıysa: Sİ'dan SO'ya kayma = 'slide in centric'. Overjet: üst kesici-alt kesici arası yatay mesafe. Overbite: üst kesicinin alt kesiciyi örtme miktarı (vertikal).

K-eğesi (K-file): kare/üçgen kesit, saat yönü+karşı döndürme (watch-winding), hem geniş hem dar kanallarda kullanılır. H-eğesi (Hedström): helikal kesit, yalnızca çekme hareketi (itme kırılmaya yol açar), geniş kanal debridman. Rotari Ni-Ti: düşük sertlik+yüksek esneklik, tek yönde döner, döngüsel yorulma riski. Anahtar: 'K=İki yön, H=Sadece çek, Rotari=Döner'.

Lateral kondensasyon: master guta-perka + aksesuar koniler yan yana yerleştirilir, yayıcı (spreader) kullanılır; soğuk teknik, yaygın, şekilli kanallarda güvenli. Vertikal kondensasyon (ısıtılmış): guta-perka ısıtılıp plugger ile apikale doğru sıkıştırılır; lateral dallara ve aksesuarlara iyi dolar; kompleks anatomide üstün. Ezber: Lateral=Soğuk+Spreader; Vertikal=Sıcak+Plugger.

Vaka kökünde önce TEK AYIRT EDİCİ bulguyu (patognomonik ya da o tabloya özgü laboratuvar/görüntü bulgusu) işaretle; sonra yaş, şikâyet süresi (akut/kronik) ve tetikleyiciyi üç filtre gibi uygula. Şıkların çoğu ortak bulguyu paylaşır, ayırt edici bulguyu paylaşmaz — cevap odur.

On Old Olympus' Towering Top, A Finn And German Viewed Some Hops → I-XII kranial sinir baş harfleri.

K Vitamini bağımlı: II, VII, IX, X — '1972' (yıl) → Faktör II–VII–IX–X.

Sonu -olol → beta-adrenerjik reseptör blokeri. (İstisna: labetalol α+β; carvedilol α+β.)

Sonu -pril → ACE inhibitörü. Yan etki: kuru öksürük (bradikinin ↑), hiperkalemi, angioedem.

Sonu -sartan → AT1 reseptör blokeri (ACE inhibitör alternatifi). Öksürük YOK (bradikinin etkisiz).

Sonu -statin → HMG-CoA redüktaz inhibitörü. Yan etki: miyopati (CK ↑), karaciğer enzim ↑.

1) pH → asidoz/alkaloz, 2) PaCO2 → solunum mu?, 3) HCO3 → metabolik mi?, 4) Kompansasyon uygun mu?

Göz açma 1-4 (E4), Sözel 1-5 (V5), Motor 1-6 (M6). Max 15, Min 3. ≤8 → ağır beyin hasarı/entübasyon.

Heart rate + Respiration + Tone + Color + Reflex (Activity, Pulse, Grimace, Appearance, Respiration). Her komponent 0-2. 1. ve 5. dk değerlendir.

MAP = DBP + 1/3 × (SBP − DBP) = DBP + 1/3 × NB. Hedef MAP ≥65 mmHg (perfüzyon için).

Gebelikte KAÇINILAN antibiyotikler: Tetrasiklin (kemik/diş), Aminoglikozid (ototoksisite), Sulfonamid (kernikterus 3. trim.), Floroquinolon (kıkırdak), Metronidazol (1. trim. tartışmalı). GÜVENLİ: Penisilin, Sefalosporin, Eritromisin (estolat hariç).

Süt dişleri sürme: 6 ay alt santral kesici, 8 ay üst santral, 10 ay üst lateral, 12 ay 1. molar, 18 ay kanin, 24 ay 2. molar. (Alt lateral kesici ~10-16 ayda, üst lateral ile 1. molar arasında sürer — sıralamada atlanmamalı.)

1. molar 6, santral 7, lateral 8, 1. premolar 9, kanin (alt) 9, kanin (üst) 11, 2. premolar 11, 2. molar 12, 3. molar 17-21.

ICDAS: 0=sağlam, 1=temizken belirgin değişiklik, 2=kuruyken gözle görülür, 3=lokalize sınırlı yıkım (mine), 4=alttan koyu renk gölgesi, 5=geniş dentin kavitesi, 6=geniş dentin + pulpa yakın.

Adrenalinsiz lidokain max 4.4 mg/kg (max 300 mg). Adrenalinli (1:100.000) lidokain max 7 mg/kg (max 500 mg).

Pulpa nekrozu = Soğuk testte yanıt YOK + EPT'de yanıt YOK + Renk değişikliği (gri/koyu). Perküsyon (+) → periapikal yayılım.

İSKELET = çok çekirdekli+periferik çekirdek+çizgilenme+gönüllü. KALP = tek-çift çekirdek+merkezi çekirdek+çizgilenme+intercalated disk+gönülsüz. DÜZ = tek çekirdek+merkezi+çizgilenme YOK+gönülsüz. Anahtar: 'Intercalated disk = sadece kalp'

Sınıf I: oklüzal çukur/fissür; II: posterior proksimal; III: anterior proksimal (kesici açısı yok); IV: anterior proksimal + kesici açısı; V: tüm dişlerin servikal 1/3; VI: tüberküt tepesi/kesici kenar

Kompozit: anterior estetik + küçük-orta posterior; Amalgam: geniş posterior yük (1-2 yüzey azalan endikasyon, artık nadir); Kompozit KONTRA: rutubet kontrolü imkansız, bruksizm; Amalgam KONTRA: cıva alerjisi, estetik bölge

Normal pulpa → Reversible pulpitis (uyarı kalkar) → Irreversible pulpitis (spontan/gece ağrısı, uyarı kalır >30sn) → Previously treated → Pulpa nekrozu; Periapikal: normal / semptomatik apikal periodontitis / asemptomatik apikal periodontitis / akut apikal apse / kronik apikal apse

Tip I: 1-1; Tip II: 2-1; Tip III: 1-2-1; Tip IV: 2-2 (en sık iki kanal); Tip V: 1-2; Tip VI: 2-1-2; Tip VII: 1-2-1-2; Tip VIII: 3-3. Alt 1. küçük azı → Tip IV (iki kanal iki apeks) sık. Alt 1. büyük azı → mezial kök Tip IV tipik.

NaOCl (sodyum hipoklorit): organik doku çözücü + antimikrobiyal (ana irrigan); EDTA %17: inorganik smear layer kaldırır (son irrigasyon); Sıra: NaOCl ile şekillendirme boyunca → son kanalda EDTA → tekrar NaOCl; CHX (%2): NaOCl ile ÇÖKELLEK YAPAR (birlikte kullanma)

Gingivitis: iltihaplanma SADECE diş etinde, kemik/ataşman kaybı YOK, geri dönüşlü; Periodontitis: kemik + ataşman kaybı VAR, geri dönüşsüz. Anahtar fark: Klinik ataşman kaybı (CAL) ≥ 2 dişte ≥ 2mm = periodontitis tanısı (2017 sınıflama)

Cep derinliği (PD): dişeti marjininden cep tabanına; CAL (klinik ataşman seviyesi): mine-sement sınırından cep tabanına. CAL = PD + resepsiyon miktarı (dişeti çekilmişse) veya PD - ödem (dişeti şişse). DUS'ta: gerçek kemik kaybını CAL gösterir, PD yanıltabilir.

Sınıf I: bilateral serbest uçlu (her iki arka diş eksik); Sınıf II: unilateral serbest uçlu; Sınıf III: unilateral posterior, her iki tarafta dayanak var (interkale); Sınıf IV: anterior, orta hattı geçen tek kesintisiz sınıf. Modifikasyon: Sınıf I-III'e ek eksik bölge sayısı (Sınıf IV modifikasyon yok!).

Ante Yasası: Köprü dayanak dişlerinin toplam periodontal ligament alanı, köprünün kaplayacağı eksik dişlerin periodontal ligament alanına EŞİT VEYA FAZLA olmalıdır. Basit kural: geniş eksiklik = güçlü dayanak; tek dişli boşluk için genellikle iki dayanak yeterli.

Üst çene posterior → bukkal, kanin, infratemporal boşluk; Alt ön diş → submental; Alt 1. büyük azı → sublingual (apeks mylohyoid ÜZERİNDE); Alt 2-3. büyük azı → submandibular (apeks mylohyoid ALTINDA); Ludwig angina = bilateral submental+sublingual+submandibular aynı anda (hayati tehlike).

Pell-Gregory: Sınıf A/B/C (derinlik — ramus-2. büyük azı ilişkisine göre oklüzal yüzey pozisyonu) + Sınıf I/II/III (ön-arka — ramus ile 2. büyük azı arası mesafe). Winter: mesioangular (en sık) > vertikal > distoangular > horizontal (en zor).

Sınıf I: Üst 1. büyük azı meziobukal tüberküdü, alt 1. büyük azı meziobukal oluğuyla kapanır (ideal); Sınıf II: Alt ark GERİDE — üst dişler önde görünür; Div 1: üst kesiciler labiale, Div 2: üst kesiciler palatinale; Sınıf III: Alt ark ÖNDE — alt kesiciler üst kesicilerin önünde.

SNA: üst çene kafatasına göre konumu (N=82°±2); SNB: alt çene konumu (N=80°±2); ANB = SNA - SNB (iskeletsel sınıf: I=2°±2, II>4°, III<0°). Wits appraisal: A ve B noktalarının oklüzal düzleme projeksiyonu (ANB yanıltıcıysa kullanılır).

Pulpotomi endikasyon: karyöz ekspoze, kanama kontrolü mümkün (vital pulpa), kök rezorpsiyonu YOK, kökte 2/3 veya daha fazlası sağlam. Pulpektomi: kanama koyu, spontan ağrı, internal/eksternal rezorpsiyon, interradiküler kemik kaybı. Ajan: MTA (gold standard güncel), formokrezol (eski klasik sınav sorusu).

Avülsiyon = dişin soketinden tamamen çıkması. Daimi diş: hemen replante et (veya süt sütü/salin/tükürük/HBSS'de sakla); kuru kalma süresi <60dk kritik (periodontal ligament ölümü). Süt dişi: REPLANTE ETME (kalıcı diş germini zedeler). Saklama sırası: HBSS > süt > salin > tükürük > su (en kötü).

Radyografide ayırt edilemez (overlap yüksek); klinik+histoloji gerekir. Genel ipuçları: Granülom = küçük (<1cm), iyi sınırlı; Kist = büyük, iyi sınırlı, korteks/lamina dura yok, sıklıkla asemptomatik; Apse = diffüz sınır, semptomatik; KESİN tanı = histopatoloji. CBCT genişlik/hacim verir ama ayırım yapmaz.

Mental foramen: alt 2. küçük azı apikal bölgesi hizasında (yanlış periapeks sanılabilir); Mandibular kanal: 3. büyük azıdan ramusa uzanır (panoramikteki opak hat); Maksillar sinüs: üst posterior radyolusensi alanı; Hamulus: üst çene posterosuperior çıkıntı; Styloid process: kondil yakınında uzun çıkıntı (Eagle sendromu uzunsa >3cm).

Glickman Sınıf I: başlangıç, sond furkasyona girmez; Sınıf II: yatay kemik kaybı var, sond giriyor ama geçmiyor (cul-de-sac); Sınıf III: sond tünel gibi furkasyondan geçiyor ama görülmüyor; Sınıf IV: Sınıf III + dişeti çekilmiş, açıkça görülüyor. Hentrix modifikasyonu da benzer skalada.

İnferior alveoler blok (IAB) komplikasyonları: Trismus (medial pterygoid + masseter hematom/spazm); Fasiyal sinir geçici paralizi (parotid kapsülüne enjeksiyon — VII. n.); İğne kırılması (her zaman rehber enjeksiyonla başla, ucunu göm); Hematom (posterior superior alveoler enjeksiyonda pterygoid pleksus); Toksik doz aşımı (kardiyak+nörolojik).

4. nesil: 3 şişe (asit ayrı + primer ayrı + bağlayıcı ayrı) = gold standard bağlanma; 5. nesil: 2 şişe (asit ayrı, primer+bağlayıcı birleşik); 6. nesil: 2 şişe self-etch (asit yok, 2 adım SE); 7. nesil: 1 şişe all-in-one (hepsi birlikte, en basit, en düşük bağlanma kuvveti); Self-etch smear layer çözmez, modifiye eder.

Çalışma boyu = radyografik apeks - 0.5-1mm (histolojik apeks ≠ radyografik apeks; CDJ/minör foramen 0.5-1mm coronale); Yöntemler: 1) Radyografi (Ingles tekniği); 2) Elektronik apeks lokötörü (EAL, 4. nesil: %95+ doğruluk); 3) Taktil. EAL konuma göre gold standard (ıslak kanalda iyi çalışır, hipoklorit de sorun yaratmaz).

PVS (addition silikon): boyutsal en stabil, hidrofobik (ıslak ortamda zorluk), sertlik ayarlanabilir, uzun saklama; Polieter: hidrofilik (ıslak ortam avantaj), boyutsal stabil ama PVS'den az, sert ve keskin marjin; Polisulfid (eski): boyutsal en az stabil, kötü koku, uzun sertleşme. DUS sorusu: boyutsal stabilite → PVS > polieter > polisulfid.

C-faktörü = bağlı (yapışık) yüzey sayısı / serbest (akış) yüzey sayısı. Yüksek C → polimerizasyon büzülme stresi yüksek → adeziv başarısızlık riski. Sınıf I oklüzal kavite: bağlı 5 / serbest 1 = C=5 → en yüksek stres. Sınıf IV ön diş köşe tamiri: bağlı ~1-2 / serbest ~4-5 = C≈0.5 → en düşük stres. ÖNEMLİ: Sınıf V servikal kavite de DÜŞÜK C-faktörlüdür (geniş tek serbest yüzeyi nedeniyle, C≈0.2-1; yüksek değildir). ÇÖZÜM: Yüksek C'de artık (incremental/tabakalı) teknik → her tabakanın serbest yüzeyi artar, stres paylaşılır.

TEK SEANS endikasyonu: vital pulpa (irreversible pulpitis), kısa tedavi süresi, ağrısız perküsyon, akut semptom YOK. ÇOK SEANS endikasyonu: nekroz + semptomatik apikalsiz perküsyon hassasiyeti, akut apse, sinüs traktı, ağır eksüda/kanama kontrolsüz, immatür diş (revaskülasyon protokolü). TARTIŞMALI: Asemptomatik nekroz — tek seans kabul edilebilir (literatürde eşdeğer başarı, AAE 2015). ÖNEMLI: Tek seans → kalsiyum hidroksit 'ilaç' ihtiyacı yok, hasta uyum az gerektirir; çok seans → Ca(OH)₂ kanal içi pansuman → antimikrobiyal + apeks iyileşme.

Hamp (Lindhe-Hamp) furkasyon sınıflaması — sayısal eşik tabanlı: Derece I: yatay kemik kaybı <3mm (probe furkasyona giriyor, kısmen); Derece II: yatay kemik kaybı ≥3mm ama tünel geçmiyor (cul-de-sac); Derece III: tam tünel, probe geçiyor (through-and-through). NOT: Glickman sınıflaması'ndan FARK — Glickman I/II/III/IV (4 sınıf, IV = tam bölünme de dahil); Hamp I/II/III (3 sınıf, sayısal). DUS'ta her ikisi sorulabilir; Hamp mm tabanlı, Glickman klinik kategori tabanlı. Tedavi: Derece I–II → skaling/root planing ± flap; Derece III → tünel açma, furkasyon plastisi veya kök ampütasyonu.

Kennedy sınıfı belirleme KURALLARI (Applegate, 8 kural): (1) Sınıfı 3. büyük azı kaybı etkilemez (proteze dahil edilmeyecekse); (2) Sınıfı en posterior eksik alan belirler; (3) Bilateral eksik alanlar = tek sınıf; (4) Sınıf III en sık; (5) Modifikasyon = ek dişsiz bölge sayısı (serbest uçlu dahil edilmez); (6) Sınıf I-II = en fazla 3 modifikasyon; (7) Sınıf III = en fazla 3 modifikasyon; (8) Sınıf IV = modifikasyon yok. TRICK: Modifikasyon sayısı = ana sınıftaki posterior eksikliklerden FARKLI ek dişsiz bölge sayısı. Sınıf IV'te ön bölge çapraz ise modifikasyon kabul edilmez.

Ludwig anjini = bilateral submandibular + sublingual + submental boşluk tutulumu. KAYNAK: çoğunlukla alt 2. veya 3. büyük azı (apeks mylohyoid altında → submandibular geçiş). KLİNİK ACİL: boyun şişliği, trismus, yutma güçlüğü, hava yolu kompromisi (stridor), dil yukarı/öne itilir. TEDAVİ: (1) Hava yolu güvencesi ÖNCELİK (intübasyon/trakeotomi); (2) IV penisilin + metronidazol (gram-poz/anaerob); (3) Cerrahi drenaj — bilateral insizyonlar (submental+submandibular). PROGRESYON: sublingual → submandibular → parafaringeal → retrofaringeal → mediasten (descending necrotizing mediastinitis) = fatal.

BÜYÜME MODİFİKASYONU: İskeletsel Sınıf II — fonksiyonel aparat (aktivatör/Twin Block/Herbst) → pubertal büyüme zirvesinde (CS3-CS4, servikal vertebra olgunlaşma) başlanmalı; zirve geçince etkisiz. PEDİATRİK SINIRLAMA: Sınıf III'te yüz maskesi (Delaire maskesi, reverse-pull headgear) mümkün olduğunca ERKEN (4–8 yaş, üst çene büyümesi aktif); geç başlanırsa etkinlik azalır. CERVİKAL VERTEBRA OLGUNLAŞMA (CVM): CS1–CS2 = büyüme başlamadı/erken; CS3–CS4 = büyüme zirvesi (6–12 ay içinde); CS5–CS6 = büyüme tamamlandı. Tooth movement her yaşta olur; kemik büyüme modifikasyonu sadece büyüme döneminde. SINIRLAMA: Büyüme tamamlanmış erişkinde iskeletsel düzeltme = ortognatik cerrahi.

IADT 2020 avülsiyon protokolü — daimi diş: (1) Ekstra-oral kuru süre <60dk → kök yüzeyine dokunmadan hemen replante et; periodontal ligaman (PDL) hücreleri büyük ölçüde canlı. (2) Ekstra-oral kuru süre >60dk → PDL artık nekrotik kabul edilir → nekrotik PDL nazikçe uzaklaştırılır (gazlı bez/yumuşak pomza ya da %3 sitrik asitte kısa süre) → replante; ankiloz/yer değiştiren rezorpsiyon beklenir ama diş fonksiyon/yer tutucu olarak kalır. NOT: IADT 2020, replantasyon ÖNCESİ kök yüzeyine sodyum florür (NaF) ya da başka madde uygulanmasını ÖNERMEZ (eski 2012 florür ön-bekletme protokolü güncel değildir). SAKLAMA ÖNCELİK SIRASI: 1. HBSS (Hank's Balanced Salt Solution) = en iyi; 2. Soğuk tam yağlı süt; 3. Salin (%0.9 NaCl); 4. Tükürük (dişi yanakta tut); 5. SU = en kötü (hipotonik, PDL hücrelerini öldürür). SÜT DİŞİ AVÜLSİYONU: REPLANTE ETME (ankiloz + daimi diş tomurcuk hasarı riski).

PANORAMİK ARTEFAKTLARı: (1) HAYALET GÖRÜNTÜ (ghost image): metal objeler (küpe, protez, lomber omurga) aynı yapının karşı tarafında, daha YÜKSEKDe ve bulanık görünür. Kural: gerçek görüntü daha altta + daha keskin; hayalet daha yukarda + silik. (2) ÇİFT GÖRÜNTÜ: Hasta hareketi araya girince. (3) PALATIN YÜKSELTİ (torus palatinus): orta hatta simetrik radyoopasit; gerçek kemik yapı ama normal varyasyon, patoloji değil. (4) YUMUŞAK DOKU GÖLGESİ: dil damaktan ayrılmış = hava boşluğu → maksiller apikaller üzerinde radyolüsensi (yanlış patoloji sanılabilir). TEKNIK HATA: boyun öne eğik (chin down) = ön dişler bulanık + mandibular anteriorlar kısalmış; boyun geriye (chin up) = ön dişler uzar, gülücük eğrisi terslenir.

2017 World Workshop: biyotip → 'fenotip' olarak güncellendi. İNCE FENOTİP: ince dişeti + dar keratinize dişeti + prominant kök yüzeyi + üçgenimsi papil; RISKLER: Dişeti çekilmesi (recession) ve inflamasyon daha hızlı → implant etrafında mukozal sorun. KALIN FENOTİP: kalın-fibrotik dişeti + geniş keratinize dişeti + yassı diş formu + yassı papil; AVANTAJ: İnflamasyona karşı daha dayanıklı, implant çevresi daha stabil. KLİNİK KARARLAR: Ortodontik tedavi planlanan ince fenotipte bağ dokusu grefti endikasyonu; implant yerleştirmede kalın fenotip tercih. TANI: Prob translusensi (prob periodonsiyumdan görünüyorsa = ince, görünmüyorsa = kalın).

GUTA PERKA: ağırlıklı (%20) guta perka + çinko oksit + bariyum sülfat (radyoopak) + az balmumu/reçine. ISO standart boyutlarda konik. ISIYA DUYARLI: ≥65°C'de yumuşar → lateral ve vertikal kompaksiyon teknikleri. Tek başına yetersiz (küçülme, sealer şart). SEALER (kanal dolum simanı): boşlukları doldurur, guta perka ile ana kanal duvarı arasındaki arayüzü sızdırmaz yapar. Sealer tipleri: (1) Çinko oksit öjenol bazlı (Roth/TubliSeal) — klasik; (2) Rezin bazlı (AH Plus) — en iyi bağlanma + düşük büzülme, güncel altın standart; (3) Biyoseramik (iRoot SP/Endosequence) — higroskopik, nem varlığında sertleşir, biyouyumlu; (4) Ca(OH)₂ bazlı — antibakteriyal ama çözünür. AH PLUS üstünlüğü: minimal büzülme + yüksek bağlanma kuvveti.

TOTAL-ETCH (4. ve 5. nesil): ayrı asit uygulama (genellikle %37 fosforik asit) → demineralizasyon → hybrid layer oluşumu. MİNEDE en yüksek bağlanma kuvveti (rezin tag). DENTİNDE: aşırı ıslak/kuru riski (kollajen fibril çökmesi). SELF-ETCH (6. ve 7. nesil): asitleme + primer bir arada; milde asitleme → mine bağlanma total-etch'ten DÜŞÜK (mine çok asit gerektiriyor); dentinde daha kolay + post-op hassasiyet azalır. SEÇIM KURALÜ: Mine ağırlıklı kavite → total-etch (veya self-etch'te mine seçici ön asitleme); derin dentin yakınlığı + hassasiyet riski → self-etch avantajlı; 7. nesil all-in-one = en kolay ama en düşük bağlanma. 4. nesil gold standard bağlanma kuvveti (3 şişe).

V2 (maxillaris) = üst çene; V3 (mandibularis) = alt çene. Anestezi hedefleri: V2 → infraorbital foramen (üst ön dişler) + posterior superior alveoler sinir (PSA, üst molarlar) + büyük damak (palatinal dişeti). V3 → inferior alveoler sinir blok (IAN, tüm alt çene dişleri) + mental foramen (alt ön dişler). Kural: 'Üst=maxillaris=V2, Alt=mandibularis=V3, Trigeminalin ortası V2'dir (V1 yüz üstü, V3 alt çene).'

4 çiğneme kası: (1) Masseter — kapatma (elevatör); (2) Temporal — kapatma + posterior lifler retraksiyon; (3) Pterygoid medial — kapatma + kontralateral hareket; (4) Pterygoid lateral — AÇMA (depresör) + protrüzyon + yana hareket. KURAL: 'Laterali aç, medialiyle kapat.' Tümü V3 motor lifleri (n. massetericus, n. temporalis, n. pterygoideus med/lat). TMJ açılma = kondil öne-aşağı kayar + rotation = pterygoid lateral çeker.

3 ana tükürük bezi: (1) PARATİS — CN IX (glossofaringeal) → otic ganglion → auriculotemporal sinir → seröz sekresyon → Stensen kanalı (üst 2. molar karşısı buccal mukoza). (2) SUBMANDİBULAR — CN VII (chorda tympani) → submandibular ganglion → seromuköz → Wharton kanalı (ağız tabanı, frenulum yanı). (3) SUBLİNGUAL — CN VII (chorda tympani) → muköz ağırlıklı → Bartholin (ana kanal) + küçük Rivinus kanalları. KURAL: 'Parotis=9, Submandibular+Sublingual=7.'

Mine: Ameloblast üretir → %96 inorganik (hidroksiapatit) = en sert doku. Dentin: Odontoblast üretir → %70 inorganik + dentinal tübüller (odontoblast uzantısı içerir) = VİTAL, ömür boyu sekunder dentin üretir. Sement: Sementoblast üretir → %50 inorganik = kemik gibi ama lameller yok. KURAL: 'Ameloblast=Mine(96%), Odontoblast=Dentin(70%), Sementoblast=Sement(50%) — sayılar azalır, organik artar.'

3 ana evre: (1) TOMURCUK — epitel proliferasyon, basit tomurcuk; (2) KEP — epitel invaginasyon + dental papilla oluşumu; (3) ÇAN — diferansiasyon başlar, mine organı + dental papilla + dental folikül belirginleşir, ameloblast + odontoblast diferansiasyonu. Köken KURALI: 'Mine = epitel (oral ektoderm); Dentin + Pulpa + Sement + PDL = MEZENKİM (nöral krest hücresi).'

Çürük = 2 aşama: (1) İNİSYASYON — S. mutans: sukroz → glikokaliks (adherans) + asit üretimi → pH 5.5 altına düşürür → mine çözünmesi. (2) PROGRESİF/DERİN — Lactobacillus: asit toleranslı, derin dentinde prolifere, laktik asit üretimi. KURAL: 'S. mutans başlatır, Lacto derinleştirir.' Plak biyofilm: pellicle → erken kolonizan (Streptococcus sanguinis) → S. mutans geç kolonizan ama virülan (asit tolere+üretim).

Socransky'nin renk kompleksleri: KIRMIZI = en virülant, derin periodontal cepte, ağır periodontal yıkım. 3 üye: P. gingivalis (ana virülans: gingipain proteaz) + T. forsythia (= Bacteroides forsythus) + T. denticola (spiroket). KURAL: 'Kırmızı 3'lü = Porphyromonas + Tannerella + Treponema.' Turuncu kompleks (F. nucleatum, Prevotella intermedia) kırmızının önünü açar — köprü bakteri.

AMID: Lidokain, Artikain, Mepivakain, Bupivakain, Prilokain — metabolizma KARACİĞER (mikrozom). ESTER: Prokain, Kokain, Benzokain, Tetrakain — metabolizma PLAZMA (kolinesteraz) → PABA → alerji. KURAL: 'Amidde iki i var (lidoKAİN, artIKAİN = i harfi çift), ester tek i.' Artikain = amid AMA tiyofen halkası var → kemik penetre güçlü → palatal anestezi gereksinimini azaltır. Maksimal dozlar: lidokain adrenalinli 7 mg/kg (maks 500 mg), adrenalinsiz 4.4 mg/kg.

AHA 2021 profilaksi KİMLERE: (1) Protez kapak (biyolojik/mekanik); (2) Önceki infektif endokardit; (3) Konjenital kalp hastalığı — düzeltilmemiş siyanotik veya rezidüel defektli onarım (<6 ay); (4) Kalp transplantasyonu + kapak hastalığı. REJİMAN: Amoksisilin 2g oral 30-60 dk önce (yetişkin). Penisilin alerjisinde: Klindamisin ARTIK önerilmez (2021 güncellemesi) → Sefazolin/seftriakson 1g İM/İV VEYA Azithromisin/klaritromisin 500mg. KURAL: 'Profilaksi = Protez/Önceki/Konjenital siyanotik + Amoksisilin 2g 30-60dk önce.'

3 büyük odontojenik kist: (1) RADİKÜLER (periapical) — çürük/nekroz sonrası, Malassez epitel artıkları, semptomatik veya asemptomatik, tedavisi endodonti/cerrahi. (2) DENTİGERÖZ (follicular) — gömük diş taca bağlı, koroner kısımda radyolüsens. (3) ODONTOJENIK KERATOKİST (OKC) — WHO 2022'de yeniden kist olarak; parakeratinize epitel, yüksek nüks (mural satellit adalar), Gorlin sendromu ile ilişki. KURAL: 'Radiküler=çürük, Dentigerös=gömük diş, OKC=nüks+Gorlin.'

LÖKOPLAKİ (beyaz): Sıklık en yüksek (%5-12 malign dönüşüm). ERİTROPLAKİ (kırmızı/kadife): Nadir ama MALİGN TRANSFORMASYON en yüksek (%40-50 displazi veya karsinoma in situ). KURAL: 'Kırmızı = tehlikeli.' Skuamöz hücreli karsinom (SHK): HPV 16/18 + tütün + alkol. Dil kenarı + ağız tabanı = en sık SHK lokasyonu. Biyopsi endikasyonu: 2-3 hafta geçmeyen lezyon + displazi şüphesi.

Hidroksiapatit: Ca₁₀(PO₄)₆(OH)₂ — mine ana kristali, Ca/P oranı ≈1.67. FLORÜR MEKANİZMASI 3 YOL: (1) Fluoroapatit oluşumu: F⁻ → OH⁻ yerini alır → Ca₁₀(PO₄)₆F₂ → asit erimesi azalır (kritik pH 4.5'e iner, 5.5'ten daha dayanıklı); (2) Remineralizasyon hızlandırması: F⁻ → Ca²⁺ ve PO₄³⁻ çökmesini kolaylaştırır; (3) Antibakteriyel: F⁻ → bakteri enolaz enzimini inhibe → glikoliz ↓ → asit üretimi ↓ (bakterisidal değil, bakteriyostatik eşikte). KURAL: 'Florür = daha dayanıklı mineral + remineralize + bakteri etkili = 3 silah.'

3 GANGLION — 3 HEDEF — 3 SİNİR: (1) Pterygopalatine ganglion → damak+burun+lakrimal bez; CN VII (nervus petrosus major) pregangliyo; (2) Otik ganglion → parotis bezi; CN IX (nervus petrosus minor / Jacobson siniri) pregangliyo; (3) Submandibular ganglion → submandibular+sublingual bez; CN VII (chorda tympani → lingual sinir) pregangliyo. Hafıza: 'PO Su' = Pterygopalatine(damak/burun) · Otik(parotis) · Submandibular(su=tükürük).

4 BANT — 4 NEDEN: (1) Retzius çizgileri = büyüme duraksama bantları (günlük/haftalık periyodik mine birikimi — striae of Retzius); (2) Hunter-Schreger bantları = prizma yön değişimi (ışık optik etkisi — diazon/parazon); (3) Neonatal hat = doğum anındaki travma çizgisi (pre/postnatal mine sınırı); (4) Perikymata = yüzey düzensizliği (Retzius çizgilerinin mine yüzeyine çıktığı yer — yüzey dalga çizgisi). Hafıza: 'R-Büyüme · HS-Prizma · Neo-Doğum · Peri-Yüzey'.

2 ENFEKS — 2 MİKROBİYOM: (1) PRİMER enfeksiyon = polimikrobiyal anaerob (Prevotella, Fusobacterium, Porphyromonas, Peptostreptococcus — gram(-) anaerob ağırlıklı); karakteristik semptom: kötü koku + akut apikal apse. (2) SEKONDİR/PERSİSTAN (kanal tedavisi sonrası başarısız) = Enterococcus faecalis — gram(+) fakültatif anaerob, alkali/kuru/aç ortamda yaşar, kalsiyum hidroksite dirençli. Hafıza: 'KANAL BAŞARISI: E. faecalis demek; KOKU+APİKAL: Anaerob karışım demek'.

SLOB = Same Lingual Opposite Buccal. Tüpü meziyal→distal kaydır (yatay açı değişir); referans noktaya göre nesne: AYNI YÖNE giderse → LİNGUAL/PALATİNAL. TERS YÖNE giderse → BUKKAL. Hafıza: 'SLOB: Aynı=Lingual, Ters=Bukkal'. Alternatif: CLARK kuralı — Same Lingual (SL), Opposite Buccal (OB).

2 KALITIMSAL DİŞ DEFEKTI — 2 DOKU HEDEFİ: (1) AMELOGENEZİS İMPERFEKTA (AI): Mine defekti — dentini normal. 3 tip: Hipoplaztik (ince mine)/Hipomatürasyon (renk)/Hipokalsifikasyon (yumuşak). Kalıtım: OD/OR/X-linked. Radyo: mine AZALMIŞ/yok, dentin normal. (2) DENTİNOGENEZİS İMPERFEKTA (DI): Dentin defekti — mine normal başlar sonra kayar (dentin desteği yok). Klinik: Opalesan/kehribar rengi dişler + kök kanalları oblitere. Kalıtım: OD (3 tip: I=Osteogenezis imperfekta ile, II=izole, III=Brandywine). Radyo: kanal obliterasyonu + kısa kökler. Hafıza: 'AI=Mine problemi, DI=Dentin-Opalesan-Obliterere'.

DİSTRAKSİYON PROTOKOLÜ — 4 AŞAMA: (1) Osteotomi; (2) Latency/Gecikme 5-7 gün (kallus formasyonu başlar); (3) Distraksiyon 1 mm/gün (2 × 0.5 mm); (4) Konsolidasyon 6-8 hafta (kemik olgunlaşma). Hafıza: 'OL-DİK' = Osteotomi → Latency (5-7g) → Distraksiyon (1mm/gün) → Konsolidasyon. ORTOGNATİK STABİLİTE HİYERARŞİSİ (Proffit/Bailey 'hierarchy of stability', yüksekten düşüğe kararlılık): 1.EN STABİL (fiksasyondan bağımsız): Maksilla YUKARI (Le Fort I superior impaksiyon) + Mandibula ÖNE ALMA (advancement) + genioplasti. 2.RİJİT FİKSASYONLA STABİL: Maksilla öne; mandibula GERİ ALMA (setback). 3.EN AZ STABİL (problemli, nüks yüksek): Maksilla AŞAĞI (Le Fort I inferior repositioning) + transvers maksiller GENİŞLETME. Hafıza: 'YUKARI+ÖNE=İyi · GERİ=Orta(rijit) · AŞAĞI+GENİŞLETME=Kötü'.

İngilizce mnemonik: 'Two Zebras Bit My Cookie' → T=Temporal · Z=Zygomatic (Zigomatik) · B=Buccal (Bukkal) · M=Marginal Mandibular · C=Cervical (Servikal). Parotis bezi içinden çıkan fasiyal sinirin stilomastoid foramen sonrası 5 periferik dalının sırasını ve adını kodlar. Türkçe hook: 'Tavşan Zorla Büyük Mama Çiğniyor' → Temporal · Zigomatik · Bukkal · Mandibular · Servikal. Klinik bağlantı: İnferior alveoler blok (IAB) sırasında iğne parotid kapsülüne kaçarsa geçici fasiyal sinir paralizisi oluşur; hangi dalın tutulduğunu bilmek klinik tablo tanısında kritik.

İngilizce mnemonik: 'Some Angry Ladies Fight Off PMS' → S=Superior thyroid (Süperior tiroid) · A=Ascending pharyngeal (Asandan farengeal) · L=Lingual (Lingual) · F=Facial (Fasiyal) · O=Occipital (Oksipital) · P=Posterior auricular (Posterior auriküler) · M=Maxillary (Maksiller) · S=Superficial temporal (Yüzeyel temporal). Karotis eksternadan çıkan 8 dalın aşağıdan yukarıya sırasını kodlar. Türkçe hook: 'Süt Alan Leziz Fıstık Ötesi Postalı Makul Sayar' → ilk harfler S-A-L-F-O-P-M-S. Klinik bağlantı: Dental/oral cerrahi kanamalarda ligasyon/embolizasyon hedefi; maksiller arterin dişeti ve pulpa beslenmesindeki rolü DUS cerrahi sorusu.

İngilizce mnemonik: 'MALE' → M=Mandibular nerve V3 · A=Accessory meningeal artery (Aksesuar meningeal arter) · L=Lesser petrosal nerve (Küçük petrosal sinir — parotis parasempatik yolu) · E=Emissary vein (Emisser ven — kavernöz sinüs bağlantısı). Foramen ovale'den geçen 4 yapıyı kodlar. Türkçe: MALE kısaltması olduğu gibi kullanılır; açılım: Mandibular–Aksesuar–Lesser (küçük)–Emisser. Klinik bağlantı: Foramen ovale V3 çıkışı → İAB ve Gow-Gates bloğunun anatomik temelidir; L (lesser petrosal) parotis innervasyonu için CN IX bağlantısıdır.

İngilizce mnemonik: '@Trained Dentists = Better Salary' → T=Translucent zone (Translüsen zon — en iç, ilerleme cephesi) · D=Dark zone (Dark zon — kısmi remineralizasyon, %2-4 porozite) · B=Body of Lesion (Lezyon gövdesi — en büyük alan, %25 porozite) · S=Surface layer (Yüzey tabakası — görece sağlam, remineralizasyon tampon bölgesi). Sıralama: innermost (pulpaya yakın) → outermost (yüzeye doğru). Türkçe hook: 'Terimleri Doğru Bilen Sınavı Geçer' → T-D-B-S (translüsen–dark–body–surface). Klinik bağlantı: Dark zon remineralizasyon bölgesi olduğundan florür tedavisinin hedefi; body of lesion %25 porozite ile en geniş mineral kayıp bölgesi.

BULL Kuralı: B=Buccal · U=Upper · L=Lingual · L=Lower → Üst dişlerin Bukkal (B-U) tüberkülleri ve Alt dişlerin Lingual (L-L) tüberkülleri non-fonksiyoneldir; oklüzal düzeltme (occlusal adjustment) bu tüberküllere yapılır, fonksiyonel tüberküllere (üst palatinal + alt bukkal) dokunulmaz. Türkçe: 'BÜLA — BÜ=Bukkal Üst non-fonksiyonel; LA=Lingual Alt non-fonksiyonel'. Klinik bağlantı: Restorasyon sonrası yüksek temas varsa önce non-fonksiyonel tüberkül (BULL) düzeltilir; fonksiyonel tüberkül düzeltilirse vertikal boyut kaybı riski.

İngilizce mnemonik: 'My Old Friends Made Program to Delhi' → M=Morphogenic (Morfojenik — şekil belirleme) · O=Organizing (Organize edici — sütun düzeni) · F=Formative (Formatif — mine matrisi salgılar) · M=Maturative (Maturatif — mineralizasyon tamamlanır) · P=Protective (Koruyucu — redükte mine epiteli oluşturur) · D=Desmolytic (Desmolitik — dişin sürmesine yardım, bağ dokusu çözer). Sürme öncesi mine organı ameloblastının 6 kronolojik evresini kodlar. Türkçe hook: 'Morfoloji Organize Formun Matrise Pişirip Dişi Çıkardığı Süreç' → M-O-F-M-P-D. Klinik bağlantı: Formatif evredeki ameloblast bozukluğu → amelogenesis imperfecta; Maturatif evrede florür fazlalığı → dental fluorozis.

İngilizce mnemonik: 'ACID' → A=Anaphylactic (Tip I — IgE, mast hücre, hızlı; örn. penisilin alerjisi, lateks) · C=Cytotoxic (Tip II — IgG/IgM + kompleman, hücre yıkımı; örn. hemolitik anemi) · I=Immune complex (Tip III — antijen-antikor kompleksi, Arthus; örn. serum hastalığı) · D=Delayed (Tip IV — T hücresi aracılı, gecikmeli; örn. kontakt stomatit, amalgam tatoo, nikel braket alerjisi). Her tip numarası = ACID harfinin sırası (A=I, C=II, I=III, D=IV). Türkçe: 'ASİGE — Anafilaktik–Sitotoksik–İmmün kompleks–GEcikmeli'. Klinik bağlantı: Dental malzeme reaksiyonları (amalgam, nikel, latex) Tip IV; penisilin/lokal anestezik Tip I. DUS farmakoloji-oral patoloji kesişim sorusu.