YMM taktikleri

Dolaysız vergi: gelir/servet üzerinden, yansıtılamaz (Gelir Vergisi, Kurumlar, Emlak). Dolaylı vergi: harcama üzerinden, fiyata eklenir/yansıtılır (KDV, ÖTV). Dolaylı vergiler adaletsiz (herkes aynı oran).

Varlıklar = Kaynaklar = Yabancı Kaynak (Borç) + Özkaynak. Bilanço her zaman DENKtir. Aktif (varlık) = Pasif (kaynak).

Mal türleri: Tam kamusal (rakip değil + dışlanamaz, savunma), Yarı kamusal (dışsallık yüksek, eğitim/sağlık), Kulüp malı (dışlanabilir + rakip değil), Ortak mal (rakip + dışlanamaz, balık stoğu), ERDEMLİ mal (merit good) = bireyler bilgi yetersizliği/irrasyonellik/düşük gelir yüzünden YETERİNCE tüketmediği için devletin sunmayı uygun gördüğü mal. Tetik kelimeler 'bilgi yetersizliği, irrasyonellik, gelir düşüklüğü' → ERDEMLİ MAL.

Vergileme sınırları beş başlık: Hukuki (kanunilik/yasallık — Anayasa m.73), Mali (verginin gelir kapasitesinin tükenmesi/Laffer), İktisadi (üretim-tüketim-tasarrufu bozmama), Siyasi (mükellefin oy/rıza tepkisi), Psikolojik (vergi tahammülü/direnci). Anayasa m.73 'vergi, resim, harç kanunla konulur, değiştirilir, kaldırılır' = HUKUKİ sınır (verginin kanuniliği).

Verginin tanım özellikleri: Cebrîlik (zorla alınır), Karşılıksızlık (mükellef belirli/özel karşılık ya da geri ödeme talep edemez), Kesinlik, Süreklilik, Yasallık, Parayla ödeme. 'Mükellefin verginin geri ödenmesini talep edememesi' = KARŞILIKSIZLIK (vergi, harçtan bu yönüyle ayrılır: harçta bireysel karşılık vardır).

Laffer Eğrisi: vergi oranı ile hasılat arasında ters-U ilişki. Oran %0 ve %100'de hasılat=0; optimal noktadan sonra oran artışı hasılatı AZALTIR; yüksek oran çalışma arzusunu kırar, kaçınmayı artırır. KRİTİK TUZAK: 'Optimal aşıldığında GELİR etkisi İKAME etkisinden fazladır' YANLIŞTIR. Optimal eşik aşıldığında İKAME etkisi (çalışmak yerine boş zaman) baskın gelir; hasılat düşer.

Maktu (birim) vergide: birim vergi = tüketici fiyatındaki artış + üretici fiyatındaki azalış. Yük dağılımı ESNEKLİKLE ters orantılıdır: esnekliği DÜŞÜK olan taraf daha çok yük taşır. Tüketici fiyatı az artıp üretici fiyatı çok düşüyorsa yükün çoğu ÜRETİCİDE → arz esnekliği talep esnekliğinden KÜÇÜK. Yük payı = fiyat değişimi × miktar.

Kamu harcaması artış yaklaşımları: WAGNER (sanayileşme/kentleşme ile harcamalar millî gelirden hızlı artar — Artan Kamu Harcamaları Kanunu), PEACOCK-WISEMAN (sıçrama/yer değiştirme etkisi: savaş/kriz sonrası harcama sıçrar ve geri inmez), BAUMOL (dengesiz büyüme / sektörler arası VERİMLİLİK FARKI: kamuda verimlilik artışı sınırlı, maliyet sürekli yükselir = maliyet hastalığı), ROSTOW-MUSGRAVE (kalkınma aşamaları). 'Sektörler arası verimlilik farkı' → BAUMOL.

GERÇEK (reel) harcama = karşılığında devletin doğrudan mal/hizmet/üretim faktörü satın aldığı, millî gelire doğrudan katkı yapan harcama (personel maaşı, mal-hizmet alımı, yatırım). TRANSFER harcaması = karşılığında cari üretim faktörü alınmayan, satın alma gücü aktaran ödeme (emekli aylığı, işsizlik yardımı, burs, borç faizi, sübvansiyon). Test: 'Devlet karşılığında mal/hizmet/iş alıyor mu?' Evet→gerçek, Hayır→transfer.

5018'e göre MERKEZÎ YÖNETİM bütçesi = (I) Genel bütçeli idareler + (II) Özel bütçeli idareler + (III) Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar. Sosyal Güvenlik Kurumları (IV) ve Mahallî idareler (V) merkezî yönetim DIŞINDADIR. Hiyerarşi: Genel Yönetim = Merkezî Yönetim (I+II+III) + SGK (IV) + Mahallî İdareler (V). Cetvel sırası: I=Genel, II=Özel, III=DDK, IV=SGK, V=Mahalli.

Klasik bütçe ilkeleri: GENELLİK (tüm gelir-gider gayrisafi olarak bütçede yer alır, mahsup yasak), BİRLİK (tüm kamu gelir-gideri TEK bütçede toplanır), Yıllık olma, Samimiyet/Doğruluk, Denklik, Açıklık, Önceden izin. BÜTÇE DIŞI FON = gelir/giderin ana bütçe dışında tutulması olduğundan hem GENELLİK hem BİRLİK ilkesini ihlal eder.

Otomatik (yerleşik) stabilizatörler ekonomiyi iradi karar olmadan dengeler: artan oranlı gelir vergisi ve işsizlik sigortası başlıcalarıdır. İŞSİZLİK SİGORTASI ödemeleri ters-konjonktürel: ekonomi DARALIRKEN işsizlik artar → ödemeler ARTAR (talebi destekler); GENİŞLERKEN işsizlik azalır → ödemeler DÜŞER (ısınmayı frenler).

Mali sürüklenme: enflasyon/büyümeyle nominal gelirler artarken artan oranlı tarifede mükellefler üst dilimlere kayar, vergi yükü ve hasılat OTOMATİK artar, harcanabilir gelir ve toplam talep azalır, ekonomi otomatik frenlenir. KRİTİK: Bu OTOMATİK bir süreçtir, İRADİ (diskresyoner) maliye politikası DEĞİLDİR. 'İradi maliye politikası uygulanmaktadır' diyen ifade YANLIŞTIR.

Mundell-Fleming (açık ekonomi IS-LM-BP): Tam sermaye hareketliliği + ESNEK (dalgalı) kurda MALİYE politikası ETKİSİZDİR. Mekanizma: genişletici maliye → faiz yükselir → sermaye girişi → yerli para değerlenir → net ihracat düşer → etki tam DIŞLANIR. Aynı koşulda PARA politikası tam etkin. Sabit kurda tersi: maliye etkin, para etkisiz.

İhtiyatlılık kavramı: muhtemel giderler ve zararlar için karşılık ayrılır (kayda alınır), muhtemel gelirler ve kârlar gerçekleşmeden kayda alınmaz. Dönem sonu bilanço düzenlemelerinde (stok değer düşüklüğü, şüpheli alacak, menkul kıymet değer düşüklüğü karşılıkları) bu kavram esas alınır.

TMS/TFRS'ye göre tam finansal tablolar seti: (1) Finansal Durum Tablosu (Bilanço), (2) Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu, (3) Öz Kaynak Değişim Tablosu, (4) Nakit Akış Tablosu, (5) Dipnotlar. KÂR DAĞITIM TABLOSU bu zorunlu sete DAHİL DEĞİLDİR (Tekdüzen sistemde ek tablodur).

Dönemsellik: gelir ve giderler tahakkuk esasına göre ait oldukları döneme kaydedilir (nakit hareketinden bağımsız). Dönem ayırıcı hesaplar: 181/281 Gelir Tahakkukları, 381/481 Gider Tahakkukları, peşin ödenen/tahsil edilen gelir-gider hesapları. Henüz tahsil/ödeme yapılmamış ama döneme ait gelir-gider tahakkukla kayda alınır (yıl sonu işlemiş mevduat faizi: borç Gelir Tahakkukları / alacak Faiz Gelirleri).

Alışta ödenen KDV = 191 İndirilecek KDV (borç). Satışta tahsil edilen KDV = 391 Hesaplanan KDV (alacak). Dönem sonunda 391 ile 191 mahsuplaşır: Hesaplanan > İndirilecek ise fark 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (alacak); İndirilecek > Hesaplanan ise fark 190 Devreden KDV (borç) sonraki döneme aktarılır. KDV = matrah × oran (güncel genel oran %20; 2017'de %18 idi — sorudaki orana göre hesapla).

Normal yöntem: yıllık amortisman = maliyet × (1/ekonomik ömür), her yıl eşit. Azalan bakiyeler: oran = normal oranın 2 katı (VUK'ta üst sınır %50), her yıl NET DEFTER DEĞERİNE (maliyet − birikmiş amortisman) uygulanır; son yıl kalan değerin tamamı yazılır. Kayıt: borç ilgili gider hesabı / alacak 257 Birikmiş Amortismanlar. Üretim makinesi amortismanı Genel Üretim Giderleri'ne atılır.

Sürekli (aralıksız) envanter: her alış 153 Ticari Mallar'a borç, her satışta hem satış hem maliyet kaydı (621 SMM borç / 153 alacak) anında yapılır; MAL SATIŞ TUTARI 153'e kaydedilmez, sadece maliyeti 153'ten çıkar. Aralıklı envanter: dönem içi alışlar 153'e, satışlar 600'e gider; maliyet dönem sonunda 'DBMM + Alışlar − DSMM = SMM' ile hesaplanır.

Net Gerçekleşebilir Değer (NGD) = tahmini satış fiyatı − (tahmini tamamlanma maliyetleri + tahmini satış giderleri). Stoklar maliyet ile NGD'den DÜŞÜK olanıyla değerlenir. TMS 2'ye göre vadeli alımlarda peşin fiyat ile vadeli fiyat arasındaki fark stok maliyetine EKLENMEZ; bu fark finansman gideridir. Stok yalnızca peşin değeri üzerinden 153'e kaydedilir.

7/A (fonksiyon esası, büyük işletmeler): giderler fonksiyonlarına göre 730-770 hesaplarda izlenir (Genel Üretim, Direkt İlk Madde, Direkt İşçilik, Ar-Ge, Pazarlama, Genel Yönetim, Finansman). 7/B (gider çeşidi esası, küçük işletmeler): 790-799 gider çeşitleri (İlk Madde, İşçi Ücret, Memur Ücret, Dışarıdan Sağlanan Fayda/Hizmet, Çeşitli Giderler, Vergi-Resim-Harç, Amortisman, Finansman). FİNANSMAN GİDERLERİ her iki seçenekte de ortaktır.

Dönem sonunda 6'lı gelir tablosu hesapları 690 Dönem Kârı veya Zararı'na devredilir: gelir hesapları (600 Yurtiçi Satışlar, 64x kârlar) 690'ın alacağına; gider/maliyet hesapları (621 SMM, 631 Pazarlama, 632 Genel Yönetim Gideri) 690'ın borcuna. Fonksiyonel gider hesapları (770 Genel Yönetim Giderleri) önce 771 Yansıtma ile 632'ye, oradan 690'a taşınır. BİLANÇO/öz kaynak hesapları (502 Hisse Senedi İptal Kârları) 690'a AKTARILMAZ.

Mamul maliyeti 3 unsur: (1) Direkt İlk Madde ve Malzeme, (2) Direkt İşçilik, (3) Genel Üretim Giderleri (endirekt madde+endirekt işçilik+diğer). PAZARLAMA-SATIŞ-DAĞITIM GİDERLERİ üretim maliyetine GİRMEZ (dönem gideridir). TMS 2'ye göre Dönüştürme (çevirme) Maliyeti = Direkt İşçilik + (sabit+değişken) Genel Üretim Maliyetleri; yani direkt ilk madde HARİÇ üretim maliyeti.

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar (ideal ~2). Asit-Test (Likidite) = (Dönen Varlıklar − Stoklar) / KVYK (ideal ~1). Nakit Oran = (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler) / KVYK; payda sadece kasa+banka+menkul kıymet, stok ve alacaklar HARİÇ (ideal ~0,20).

Birim Katkı Payı = Birim Satış Fiyatı − Birim Değişken Maliyet. Katkı Oranı = Birim Katkı Payı / Birim Satış Fiyatı. Başabaş (adet) = Sabit Maliyet / Birim Katkı Payı. Hedef kârlı satış tutarı = (Sabit Maliyet + Hedef Kâr) / Katkı Oranı.

Temel muhasebe ilkeleri üç grup: gelir tablosu ilkeleri, varlık ilkeleri, kaynak (öz kaynak + yabancı kaynak) ilkeleri. Gelir tablosu ilkelerine göre gerçekleşmemiş kârlar dönem kârına eklenmez, dönem sonuçları tahakkukla saptanır ve GEÇMİŞ YIL ZARARLARI dönem kârından indirim kalemi olarak gelir tablosunda gösterilir.

Vergi tarifesi türleri: (1) DÜZORAN (tek oran): matrah ne olursa olsun sabit oran (KDV %20 gibi). (2) ARTAN ORANLI (müterakki): matrah arttıkça oran artar; Türkiye Gelir Vergisi (15-40%) dilim sistemi. (3) AZALAN ORANLI: matrah arttıkça oran düşer; pratikte ender. (4) GÖTÜRÜ (maktu): matrah hesaplanmadan sabit tutar (basit usul gibi). KPSS TUZAĞI: 'Herkes aynı oranı öder' = DÜZORAN; 'Zengin daha yüksek oranda öder' = ARTAN ORANLI. Gelir adaleti en iyi: ARTAN ORANLI.

Mali aldatma (fiscal illusion): mükelleflerin gerçek vergi yükünü olduğundan az ya da farklı algılamasına yol açan olgular bütünü. Başlıca biçimleri: (1) Dolaylı vergi aldatması: KDV fiyata gömülü olduğundan mükellef ödediğinin farkında olmaz. (2) Borçlanma aldatması (Puviani): bugün borçlanma = gelecekte vergi; seçmen bugünkü harcamayı bedelsiz sanır. (3) Enflasyon vergisi: para basma gizli vergi, vatandaş hissetmez. (4) Karmaşıklık aldatması: vergi kanunu karmaşıksa mükellef gerçek yükü hesaplayamaz. ÖZET: 'Algılanan vergi < Gerçek vergi' → MALİ ALDATMA.

Vergi amortismanı (kapitalizasyon): bir servet varlığına (gayrimenkul, hisse, arazi) kalıcı/yeni vergi konulduğunda gelecekteki vergi yükleri bugünün fiyatına iskonto edilerek varlığın piyasa değeri DÜŞER. Ters yansıma biçimidir: vergi ileri değil GERİ yansır (alıcı değil, varlığı elinde tutan/satan taşır). Hesap: Değer düşüşü = yıllık vergi tutarı / faiz oranı. Örnek: arazi yıllık 10.000 TL vergi, faiz %5 → değer düşüşü = 10.000/0,05 = 200.000 TL. TUZAK: 'Yansıma' genelde ileriye (tüketiciye); amortismanı geriye (mevcut sahibine) yansır.

Kamu borçlanması türleri — 3 eksen: (1) KAYNAK: İç borç (yerli alacaklı: vatandaş/banka/merkez bankası) · Dış borç (yabancı alacaklı: IMF/Dünya Bankası/yabancı piyasa). (2) VADE: Kısa vadeli (≤1 yıl: Hazine bonosu, repo) · Orta vadeli (1-5 yıl) · Uzun vadeli (>5 yıl: Devlet tahvili). (3) ZORUNLULUK: Gönüllü (piyasaya ihraç) · Zorunlu (mükellefe zorla tahvil — tarihsel; modern ekonomilerde nadir). AYRIŞMA TUZAĞI: Dış borç = döviz cinsinden değil = yabancı alacaklıdan borç (yurt içinde ihraç edilse de yabancı alırsa dış borçtur).

Ricardocu Denklik (Barro-Ricardo Teoremi): rasyonel bireyler bugünkü devlet borçlanmasını 'gelecekteki vergi artışı' olarak görür; bu nedenle bugün tasarruflarını artırır ve tüketimlerini AZALTMAZLAR — çünkü toplam hayat boyu gelir değişmez. Sonuç: vergi yerine borçlanmayla finanse edilen harcama, toplam talebi değiştirmez. KPSS TUZAĞI: Keynesyenler 'borçlanma toplam talebi artırır' der; Ricardocu denklik 'hayır, bireyler tepkiyi önceden hesaplar ve tasarrufa yönelir — net etki sıfır' der. Pratik eleştiri: bireylerin tam rasyonel olmaması, nesillerarası aktarım sorunları, likidite kısıtları teoremi çürütür.

Dışlama etkisi (crowding out): genişletici maliye politikası (kamu harcaması ↑ veya vergi ↓) → artan borçlanma talebi → piyasa faiz oranı ↑ → özel sektör yatırım maliyeti artar → özel yatırım DÜŞER. Tam dışlama: özel yatırım, kamu harcamasıyla eşit miktarda düşer; net etki sıfır (klasik görüş — dikey LM). Kısmi dışlama: özel yatırım bir miktar düşer ama kamu harcaması etkisi net pozitif kalır (Keynesyen görüş — yatay/eğimli LM). LM eğrisi YATAY (likidite tuzağı) → faiz artmaz → dışlama sıfır. LM DİKEY (klasik) → tam dışlama.

Üç kavram — hepsi vergi yükünü azaltır ama işlediği yer farklı: (1) MUAFİYET: belirli KİŞİ/KURUM grubunu vergiden çıkarır (kim hariç?). Örn: Esnaf muaflığı, Elçilik muafiyeti. (2) İSTİSNA: belirli GELİR/UNSUR/İŞLEM'i vergiden çıkarır (ne hariç?). Örn: Konut kira geliri istisnası, eğitim ödemelerindeki KDV istisnası. (3) İNDİRİM: vergi MATRAHından veya verginin kendisinden düşülen tutar; vergi yükümlülüğü devam eder sadece matrah/tutar azalır. Örn: Sigorta prim indirimi, bağış indirimi. HAFIZA KODU: Muafiyet=Kim · İstisna=Ne · İndirim=Düşür.

Mali tevzin (fiskal federalizm): kamu gelir ve giderlerinin merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasında paylaştırılması ilkeleri. Oates'ın Yerellik İlkesi: kamu hizmetleri mümkün olduğunca faydalananlar düzeyinde (yerel) sunulmalı → etkinlik artar. Ancak üç istisna MERKEZİ kalmalı: (1) Makroekonomik istikrar (para+maliye politikası), (2) Gelir yeniden dağıtımı (yerel vergi rekabeti = 'yarış dibe'), (3) Dışsallık içeren ulusal kamusal mallar (savunma, adalet). Yerel kalmaya uygun: park, itfaiye, çöp, su. TUZAK: 'Merkezi olmalı çünkü önemli' YANLIŞ; kriter = dışsallık + ölçek ekonomisi + yeniden dağıtım.

Mizanda ÜÇLÜ KONTROL: (1) Borç Açık Toplamı = Alacak Açık Toplamı, (2) Borç Kalan (bakiye) Toplamı = Alacak Kalan (bakiye) Toplamı, (3) Her hesabın borç-alacak farkı = o hesabın bakiyesi. Borç bakiyeleri toplamı = Alacak bakiyeleri toplamı. Mizan dengesi bir muhasebe kuralı değil, çift taraflı kaydın matematiksel zorunluluğudur; denk değilse kayıt/nakil/toplama hatası var demektir. NOT: Mizanın denk olması kayıtların DOĞRU olduğunu garanti ETMEZ (taraf hatası, hesap hatası mizanı bozmaz).

BİLANÇO hesapları (kalıcı / sürekli): varlık hesapları (1'li, 2'li sınıflar) + kaynak hesapları (3'lü, 4'lü, 5'li sınıflar). GELİR TABLOSU hesapları (geçici / dönem sonu kapatılır): 6'lı sınıf (600–698). KURAL: Hesap kodu ilk basamağı 1-5 = bilanço; 6 = gelir tablosu. Dönem sonunda 6'lı hesaplar 690 Dönem Kârı veya Zararı'na devredilir; sonuç (590 Dönem Net Kârı / 591 Dönem Net Zararı) bilançoya öz kaynak içinde taşınır.

Dönem sonunda vadesi gelmemiş senetlerin nominal değerinin iç iskonto yöntemiyle bugünkü değerine indirilmesi = reeskont. ALINAN senet (121 Alacak Senetleri): Reeskont = borç 657 Reeskont Faiz Giderleri / alacak 122 Alacak Senetleri Reeskontu. VERİLEN senet (321 Borç Senetleri): Reeskont = borç 322 Borç Senetleri Reeskontu / alacak 647 Reeskont Faiz Gelirleri. İç iskonto formülü: Reeskont = (Nominal × Faiz × Gün) / (36.000 + Faiz × Gün). Bir sonraki dönem başı ters kayıtla iptal edilir.

ÜÇ AŞAMA (TDHP): (1) Alacak şüpheli hale gelince virman → borç 128 Şüpheli Ticari Alacaklar / alacak 120 Alıcılar (veya 121 Alacak Senetleri); (2) Karşılık ayırma → borç 654 Karşılık Giderleri / alacak 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı; (3a) Tahsil edilirse → borç 100/102 / alacak 128; karşılık ters kayıt → borç 129 / alacak 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar; (3b) Değersiz olursa → borç 129 / alacak 128 (ayrılan karşılık kadar); karşılık tutmayan kısım önceki dönem ise borç 681 Önceki Dönem Gider ve Zararları / alacak 128. NOT: 128 = Şüpheli Ticari Alacaklar; 129 = bunun karşılığı (aktif düzenleyici).

FIFO (İlk Giren İlk Çıkar): Satılan mallar en eski alım fiyatından, dönem sonu stok en yeni fiyattan değerlenir. AĞIRLIKLI ORTALAMA: Ortalama birim maliyet = (DBMM Tutarı + Dönem Alışları Tutarı) / (DBMM Adet + Dönem Alışları Adet). Her iki yöntemde de SMM = DBMM + Net Alışlar − DSMM. Enflasyonda FIFO → daha düşük SMM, daha yüksek kâr ve dönem sonu stok değeri; Ortalama → ikisi arasında.

ALINAN (portföye giren) çek → 101 Alınan Çekler (borç). VERİLEN çek → 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (alacak). ALINAN senet → 121 Alacak Senetleri (borç). VERİLEN senet → 321 Borç Senetleri (alacak). KURAL: Alınan = aktif (borç) hesap artar; verilen = pasif (alacak) hesap artar. İleri tarihli çek bile teslim anında kayda alınır (VUK).

Dönem sonu mahsubu: 391 Hesaplanan KDV (alacak bakiyesi) ile 191 İndirilecek KDV (borç bakiyesi) karşılaştırılır. 391 > 191 → fark 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (alacak, vergi borcu). 191 > 391 → fark 190 Devreden KDV (borç, sonraki döneme taşınır, nakden iade edilmez). Mahsup kaydı: borç 391 / alacak 191; kalan farka göre 360 (alacak) veya 190 (borç). Sonraki dönemde 190 devreden KDV, yeni dönemin indirilebilir KDV'sine eklenir (mahsuba katılır).

SMM Hesaplama Akışı (üretim işletmesi): 1) Dönem Üretim Maliyeti (DÜM) = Direkt İlk Madde Tüketimi + Direkt İşçilik + Genel Üretim Giderleri 2) Tamamlanan Mamul Maliyeti = Dönem Başı Yarı Mamul + DÜM − Dönem Sonu Yarı Mamul 3) SMM = Dönem Başı Mamul Stoku + Tamamlanan Mamul Maliyeti − Dönem Sonu Mamul Stoku KISA: SMM = DB-Mamul + (DB-YM + DÜM − DS-YM) − DS-Mamul. Pazarlama/satış/dağıtım giderleri SMM'ye GİRMEZ (dönem gideridir).

Öz kaynak = Ödenmiş Sermaye + Sermaye Yedekleri + Kâr Yedekleri + Geçmiş Yıl Kâr/Zararları + Dönem Net Kârı (− Dönem Net Zararı − Geçmiş Yıl Zararları). TDHP yedek hesapları: 540 Yasal Yedekler, 541 Statü Yedekleri, 542 Olağanüstü Yedekler. Sermaye yedeği: 520 Hisse Senedi İhraç (Emisyon) Primleri. SERMAYE ARTIRIMI — iç kaynaktan (bedelsiz): borç 540/541/542 / alacak 500 Sermaye. DIŞ kaynaktan (nakit/bedelli): borç 102 / alacak 500. Geçmiş Yıl Zararı (580) öz kaynaktan eksi kalemdir.

%1: temel gıda (un, ekmek, süt), kitap, gazete. %10: ilaç, gıda (temel dışı), eğitim, tekstil. %20: standart. (2024: %8→%10, %18→%20.)

2026 dilimleri: 0-158.000 %15, 158.000-330.000 %20, 330.000-1.200.000 %27, 1.200.000-4.300.000 %35, 4.300.000+ %40. (Yıllık değişir.)

GVK m.94: işyeri kira %20, serbest meslek %20, ücret tarifeli (gelir vergisi dilimi), telif %17, mevduat faizi %15.

Brüt asgari ücret = Net + SGK işçi (%14) + işsizlik işçi (%1) + gelir vergisi (asgari ücret kadarı muaf, 7349 SK). Damga asgari ücrette muaf.

Aylık SGK tavanı = aylık brüt asgari ücret × 7.5. Tavanı aşan ücret üzerinden SGK primi kesilmez (gelir vergisi tüm matrahtan kesilir).

Ücret bordrosu damga vergisi: brüt ücret × binde 7.59. Asgari ücret kısmı muaf (7349 SK).

Aktif = Kaynaklar = Özkaynak + Borçlar. Her muhasebe işlemi 2 hesabı etkiler (çift kayıt).

Normal: değer/faydalı ömür. Azalan: değer × (2/ömür). Üretim: değer/toplam üretim × dönem üretim. VUK kıst amortisman: ilk yıl alındığı aydan itibaren.

FIFO: ilk giren ilk çıkar (kalan stok son alış fiyatı). Ağırlıklı ortalama: toplam değer / toplam miktar. TR'de LIFO YASAK (TMS 2).

Aylık KDV-1 beyannamesi: izleyen ayın 28'i. Ödeme aynı tarih. Tatil isabet ederse sonraki iş günü.

MUHSGK (Muhtasar + Prim Hizmet) birleşik beyanname: izleyen ayın 26'sı (ödeme aynı). 10 üstü çalışan → aylık; 10 ve altı → 3 aylık.

Geçici vergi 3 dönem (4. dönem 7440 SK ile 2023'te kaldırıldı): Q1 → 17 Mayıs, Q2 → 17 Ağustos, Q3 → 17 Kasım.

Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi: hesap dönemini izleyen 4. ayın 30'una kadar. Takvim yılı kullanan: 30 Nisan.

Yıllık gelir vergisi beyanı: 1-31 Mart. Ödeme 2 eşit taksit: 1. taksit Mart sonu, 2. taksit Temmuz sonu.

Aylık BA-BS formu: izleyen ayın son iş gününe kadar elektronik beyan. Eşik: aylık aynı mükellefe 5.000 ₺+ KDV hariç (2026 değer farklı olabilir).

YMM: SMMM yetkilerine ek olarak TASDİK yapar. Tasdik = belge/işlem doğruluk yeminli onayı. Defter tutma YMM tarafından yapılamaz (3568 m.2/B-c).

YMM tasdik türleri: (1) Yıllık gelir/kurumlar tasdik raporu (tam tasdik), (2) KDV iade tasdik raporu, (3) ÖTV iade, (4) Yatırım indirimi, (5) Diğer (mevzuata göre).

YMM tasdik kapsamındaki işlemlerde karşıt inceleme: KDV iade için mal/hizmet alımının %20'sinin aynı mükellefte karşıt incelemesi yapılır (gelişen mevzuata göre revize).

BDS 200: Bağımsız denetimin amacı, finansal tabloların önemli yanlışlık içerip içermediği konusunda MAKUL güvence sağlamak (mutlak değil).

BDS 700: olumlu (unqualified) görüş. BDS 705 (değiştirilmiş görüşler): şartlı (qualified), olumsuz (adverse), görüş bildirmekten kaçınma (disclaimer).

Genel önemlilik = finansal tablolardan biri × kalibrasyon oranı. Tipik: vergi öncesi kar × %5, brüt kar × %0.5-2, varlık × %0.5-2, net satış × %0.5-2.